95

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ

(π. Διάταγμα / 12 Απριλίου 1927)

Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη

Υπουργός Α. Αργυρός

Περί διδασκαλίας εις τα διδασκαλεία τον κωδικός στρατιωτικών και ναυτικών εισφορών και ανλώσεων κλπ.[1,2]

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Έχοντες υπ' όψει το αρθρ. 188 του κωδικός "περί στρατιωτικών και ναυτικών εισφορών και ναυλώσεων", προτάσει του επί της Παιδείας και Θρησκευμάτων Υπουργού, λαβόντος προ οφθαλμών και την υπ' αριθ. 69 πράξιν του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν.

Άρθρον 1. 1. Εις άπαντα τα διδασκαλεία του Κράτους εισάγεται από του παρόντος σχολικού έτους η διδασκαλία του κώδικος των στρατιωτικών, και ναυτικών εισφορών και ναυλώσεων, ως και των συναφών διαταγμάτων και εγκυκλίων διαταγών του Υπουργείου των Στρατιωτικών. : 2. Η διδασκαλία αύτη γενήσεται εις την τελευταίαν τάξιν των πολυταξίων διδασκαλείων και εις τα μονοτάξια τοιαύτα επί 1 ώραν καθ' εβδομάδα, υπό αξιωματικών οριζομένων υπό των διοικητών των Σωμάτων Στρατού, εις την περιοχήν των οποίων ευρίσκονται τα διδασκαλεία.

Άρθρον 2, Χαρακτηριστικοί βαθμοί της επιδόσεως των μαθητών εις το μάθημα τούτο είνε οι βαθμοί των άλλων μαθημάτων των διδασκαλείων.

'Άρθρον 3. 1. Οι μαθηταί των διδασκαλείων βαθμολογούνται καθ' έκαστον τρίμηνον εις το εν λόγω μάθημα, του τριμηνιαίου αυτού βαθμού παριστώντος το αποτέλεσμα της καθ' ημέραν εξετάσεως και των δοκιμασιών εκάστου τρίμηνου,

2. Ο ολικός βαθμός της επιδόσεως και εις το μάθημα τούτο: συνάγεται, καθ' όν τρόπον και ο ολικός βαθμός των άλλων μαθημάτων,

3. Ο γενικός βαθμός της επιδόσεως των απολυομένων μαθητών εξάγεται διά συνυπολογισμού και του ολικού βαθμού του εν λόγω μαθήματος.

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ. αρ. 69, τχ. Α'/27 Απριλίου 1927.

Εις τον αυτόν επί της Παιδείας και Θρησκευμάτων Υπουργόν ανατίθεμεν την δημοσίευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος διατάγματος.

Εν Αθήναις τη 12 Απριλίου 1927

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ

Ο επί της Παιδείας και των Θρησκευμάτων Υπουργός

Α. ΑΡΓΥΡΟΣ

[1] Κώδιξ περί στρατιωτικών και ναυτικών εισφορών και ναυλώσεων

(N. Διάταγμα / 16 Σεπτεμβρίου 1926)

Άρθρον 188. Ι. Εις απαντά τα διδασκαλεία του Κράτους εισάγεται από της δημοσιεύσεως του κωδικός η διδασκαλία της ερμηνείας του, ως και των συναφών διαταγμάτων και εγκυκλίων διαταγών του Υπουργείου των Στρατιωτικών.

2. Γενήσεται αύτη εις τα μονοτάξια και εις την τελευταία τάξιν,των λοιπών 4 ώρας κατά μήνα υπό αξιωματικών οριζομένων υπό των διοικητών των σωμάτων στρατού, εις την περιοχήν των, οποίων υπάγονται κατόπιν συνεννοήσεως μετά του Υπουργείου των Θρησκευμάτων και Παιδείας.

3. Εξομοιούνται δε προς διδασκαλίαν εν ανεγνωρισμένη στρατιωτική σχολή. [...]

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 324, τχ. Α'/21 Σεπτεμβρίου 1926.

26

[2]

Ο "Κώδιξ περί εισφορών" εις τα διδασκαλεία και Ιεροδιδασκαλεία του Κράτους

Ι. Σκοπός της εισαγωγής της διδασκαλίας τούτου.

Π. Μέθοδος διδασκαλίας αυτού.

III. Αντικείμενον του Νόμου,

Ι

ΕΙναι δεδικαιολογημένη ίσως ποια τις απορία διά την καινοτομίαν της εισαγωγής μαθήματος στρατιωτικού εις τα Διδασκαλεία και Ιεροδιδασκαλεία του Κράτους.

Και όντως η γνώσις του "Κώδικος περί στρατιωτικών και Ναυτικών εισφορών και Ναυλώσεων" δεν είναι προφανώς απαραίτητος διά την γενικήν μόρφωσι.ν των μαθητών, δεν πρόκειται δ' εξ αλλού να προαγάγη την καθαρώς επαγγελματικήν των κατάρτησιν. Δεν δύναται τις επίσης να ισχυρισθή ότι προσετέθη εν μάθημα τερπνόν. Οι Νόμοι είναι πάντοτε ξηροί η δ' έπ" αυτών μελέτη ανιαρά και διά τους εξ επαγγέλματος ακόμη ασχολούμενους: με τούτους. Αλλά τότε διατί εισήχθη; Η εισαγωγή του Νόμου εις τα Διδασκαλεία 'υπήρξε διά το Κράτος κατάστασι ανάγκης και εξηγούμαι:

Η πολιτεία, επιθυμούσα να ωθήση την Χώραν προς τον πολιτισμόν και να βελτιώση την Διοίκησιν, εθέσπισε μεταξύ άλλων και τον Νόμον περί Δήμων και Κοινοτήτων, σκοποδντα την αποκέντωσι,ν της Διοικήσεως.

Παρηκολούθησε και κατά τούτο άλλας μάλλον προηγμένας χώρας εις άς είχεν εφαρμοσθή από πολλού με άριστα αποτελέσματα.

Η εφαρμογή του νέου Συστήματος Διοικήσως προσέκρουσεν, ως ανεμένετο αλλως τε, εις το απαράσκευον των πολιτών όπως ανταποκριθώσιν εις ωρισμένα καθήκοντα επιβαλλόμενα από τα αξιώματα, άτινα κατελάμβανον δυνάμει τούτου' η μεγίστη δε των δυσχερειών οφείλεται εις την πολύ μικράν δυστυχώς αναλογίαν των εγγραμμάτων παρ' ήμίν, αποτέλεσμα της όποιας είναι ότι τα ως άνω αξιώματα εις τα χωρία κατέχονται παρ' ατόμων μικράς μορφώσεως, πολλάκις δε και εντελώς αγραμμάτων.

Η παρά τοιούτων ατόμων ερμηνεία και εφαρμογή των νόμων φυσικόν είναι να αποβαίνη ελλιπής και να συνεπάγεται ζημίας, προκειμένου μάλιστα περί νόμων, οίος ο περί εισφορών, ως εκ της φύσεως αυτών αυστηρών και συνεπαγομένων

Αναδημοσιεύεται από τον τόμο: Ριζάρειος Εκκλησιαστική Σχολή, Επετηρίς του σχολικού έτους 1927-1928, Αθήνα 1928, σ. 37-40.

σχετικώς βαρείας ιδία δε χρηματικάς πρινάς διά τους μη συμμορφουμένους. Αι τοιαύται παραλείψεις, μη όφειλόμεναι πολλάκις εις κακήν πρόθεσιν των ιδιωτών η των δημοτικών και κοινοτικών οργάνων, επιφέρουσα δε παινάς ανέκκλητους, προυκάλουν συχνάς διαμαρτυρίας των πολιτών. Ιδού διατί το Κράτος ηναγκάσθη ν' αναθέση εις ωρισμένους εκπαιδευτικούς λειτουργούς του όπως παρέχωσι την αρωγήν των εις δημοτικούς και κοινοτικούς τοιούτους, καθοδηγούντες αυτούς εν τη εκτελέσει ωρισμένων καθηκόντων των. Τής τοιαύτης αποφάσεως αποτέλεσμα υπήρξεν η εισαγωγή του νόμου περί εισφορών ως μαθήματος εις τα διδασκαλεία. Οι μέλλοντες διδάσκαλοι διά να είναι εις θέσιν να παράσχωσι την συνδρομήν των πρέπει να εχωσι προσανατολισθώ προηγουμένως προς ωρισμένας διατάξεις του Κωδικός, επί των οποίων ίσως κληθώσι βραδύτερον ν' ασχοληθώσιν,

II

Η διδασκαλία δεν αποβλέπει βεβαίως εις άποστήθησιν των διατάξεων τούτων τας όποιας δυνάμεθα εις πάσαν στιγμήν να μελετήσωμεν., αλλά: 1) Εις το να παράσχη γενικήν γνώσιν και αντίληψιν των διατάξεων τούτων, ώστε να γνωρίζωμεν εις ποίαν τοιαύτην δέον να αναγάγωμεν εκάστην παρουσιαζοτ μένην περίπτωσιν και εις ποίαν συνεπώς δέον ν' ανατρέξωμεν προς μελέτην και καθοδήγησιν και

2) Νά εξετάσωμεν εκάστην των διατάξεων τούτων, ίνα κατανοήσωμεν το πνεύμα του νομοθέτου και καθορίσωμεν σύστημα εφαρμογής εν τη πράξει,, αίροντες πάσαν τυχόν αμφιβολίαν ως προς την έννοιαν εκάστου άρθρου και τον σκοπόν εις ον αποβλέπει.

Το β' τούτο θα επιτευχθή διά της από κοινού μελέτης εκάστου άρθρου και της ερμηνείας αυτού.

Προς επίτευξιν του πρώτου θα προσπαθήσωμεν να καθορίσωμεν λεπτομερεστέραν κατανομήν του νόμου εις κεφάλαια περισσότερα και αποκλειστικώτερα ούτως ειπείν εκείνων των γενικών, εις ά είναι κατανεμημένος, ήτοι εις κεφάλαια, έκαστον των οποίων θα περιλαμβάνη τα το αυτό ακτικέίμενον καθορίζοντα άρθρα και θα προκύπτη εκ της αναζητήσεως, διακρίσεως και συνδυασμού των άρθρων τούτων, εις οιονδήποτε μέρος και γενικόν κεφάλαιον του νόμου και αν εύρίσκωνται.

Τα ειδικά ταύτα κεφάλαια εις τα οποία θα κατανέμωμεν τον νόμον 1) θα έχωσιν έκαστον ίδιον τίτλον, 2) θα αναγράφωσιν αριθμητικώς τα άρθρα άτινα θα το απαρτίζωσι, και 3) θα περιλαμβάνωσι τας σημειώσεις τας όποιας κατά την ερμηνείαν εκάστου άρθρου θα καταρτίσωμεν.

Η κατανομή συνεπώς αυτή θα μας χρησιμεύση όχι μόνον προς διευκόλυνσιν της μελέτης μας τώρα, αλλά και ως βοήθημα διά την εφαρμογήν του νόμου εν τω μέλλοντι.

Ώρισμένα επίσης γενικά μέρη του νόμου θα προσπαθήσωμεν να τα συμπτύξωμεν εις ολίγας λέξεις, τας οποίας και θα σημειωσωμεν, ίνα αποφύγωμεν υπερβολικήν εργασίαν την οποίαν θα απήτει η μελέτη των εκ του νόμου, εις δν διεξοδικώς εκτίθενται.

III

Στρατός εστί το σύνολον του εμψύχου και αψύχου υλικού του αναγκαιούντος διά την άμυναν της χώρας.

Σκοπός του Στρατού εν ειρήνη είναι η προς πόλεμον παρασκευή της χώρας.

Εις τους εθνικούς στρατούς, οίος ο ιδικός μας, τουτέστιν εις τους στρατούς οι οποίοι δεν αποτελούνται από εθελοντικάς μάζας, αλλά τους οποίους συγκεντρούσιν εν ειρήνη μεν ωρισμέναι κτηγορίαι πολιτών έκτελούντων την θητείαν των επί τη βάσει ωρισμένων νόμων, εν πολέμω δε ολόκληρον το έθνος ένοπλον, η εν λόγω προπαρασκευή εις δύο τινά κυρίως στρέφεται:

1) Εις την εξασφάλισιν και την εκπαίδευσιν από του καιρού, της ειρήνης του αναγκαιούντος διά την άμυναν της χώρας ανθρωπίνου υλικού ως και του αριθμού κτηνών, ων η από του καιρού της ειρήνης προμήθεια και εκπαίδευσις κρίνονται απαραίτητοι.

2) Εις την εξασφάλισιν εν πολέμω του λοιπού παντοειδούς υλικού και των απαιτουμένων μέσων διά την πλήρη εμπόλεμον συγκρότησιν, στέγασιν, διατροφήν, κίνησιν κλπ. του στρατεύματος.

Και εις την πρώτην μεν περίπτωσιν, ως είπομεν, υπάγεται το ανθρώπινον υλικόν και μέρος των κτηνών του στρατού, ων η εκπαίδευσις καθίσταται ωσαύτως απαραίτητος από του καιρού της ειρήνης, εις την δευτέραν δε τα υπόλοιπα κτήνη και πάντα τα λοιπά μέσα και υλικά, από της στέγης μέχρι του άχυρου, από του αυτοκινήτου μέχρι του ημιόνου και από του αεροπλάνου μέχρι της μαχαίρας χαρακωμάτων.

Ως προς το ανθρώπινον υλικόν η έξασφάλισίς του προβλέπεται παρά των ισχυόντων στρατολογικών νόμων και η εκπαίδευσις του παρά των νόμων περί Σχολών και των διαφόρων κανονισμών, ασκήσεων, συγκεντρώσεων κλπ.

To δε εις κτήνη, και λοιπόν παντοειδές υλικόν εξασφαλίζεται α) διά προμηθειών ενεργουμένων από του καιρού της ειρήνης και β) διά συμπληρώσεως ταχείας εκ των πόρων της χώρας, των ελλιπόντων εν τω στρατώ της ξηράς και της Θαλάσσης μέσων και υλικών εν επιστρατεύσει, και εν ετέραις επειγούσαις περιστάσεσιν.

Ο εκ των πόρων της χώρας όμως προσπορισμός των αναγκαιούντων εις το στράτευμα δεν δύναται να διενεργήται εική και ως έτυχεν, αλλ' επί τη βάσει εκ των προτέρων ωρισμένων κανόνων, οίτινες, παρέχοντες πλήρη και ακριβή στοιχεία εις το κράτος περί των πόρων αυτού από των καιρών της ειρήνης, και την συμπλήρωσιν των ελλείψεων θα εξασφαλίζωσιν και εις τους ιδιοκτήτας θα

παρέχωσι δικαίαν και άμεσον αποζημίωσιν, ώστε και αι εισφοραί να μη έχωσι δημευτικόν χαρακτήρα, άλλα και το δημόσιον να προασπίζηται από πάσης έλευθεριότητος των εκτιμητών.

Τούτο ακριβώς αποτελεί το αντικείμενον του Κωδικός περί στρατιωτικών και ναυτικών εισφορών και ναυλώσεων του έτους 1926, έχοντος ούχ' ήττον και γενικωτέραν σημασίαν, ως παρέχοντος ακριβή στατιστικά στοιχεία προς γενικωτέρας κριτικάς μελετάς, και ως παρακωλύοντος αποτελεσματικώς την ζωοκλοπήν κτλ.

Αι εισφοραί ερρυθμίζοντο μέχρι τούδε παρά παλαιών νόμων, μη προσαρμοζόμενων τελείως προς τας κρατούσας παρ' ημίν συνθήκας και δη τας μεταπολεμικάς. Παρέστη συνεπώς ανάγκη νέας νομοθεσίας καταρτισθείσης παρά του Γεν. Επιτελείου του Στρατού, εν συνεργασία μετά του Ναυτικού Γενικού Επιτελείου, ήτις απετέλεσε κυρωθείσα τον ανωτέρω κώδικα.

Εν Αθήναις τη 12 Ιουνίου 1928

NIK. Α. ΜΠΙΖΑΝΗΣ

Ταγματάρχης Πεζικού παρά τω Γεν. Επιτελείω Στρατού

96

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ Δ' ΤΑΞΕΩΣ

ΠΕΝΤΑΤΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΕΞΑΤΑΞΙΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΩΝ

(Π. Διάταγμα / 27 Σεπτεμβρίου 1927)

Κυβέρνηση Α. Ζαΐμη

Υπουργός θ. Νικολούδης

Περί καθορισμού διδακτέας νλης εις την τετάρτην τάξιν των πενταταξίων διδασκαλείων

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Έχοντες υπ' όψει τον νόμον 3182 (άρθρ. 2) προτάσει του επί της Παιδείας και Θρησκευμάτων Υπουργού, στηριζομένη εις την υπ' αριθ. 190 έ.έ, πράξιν του εκπαιδευτικού συμβουλίου, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν.

Άρθρον 1. Τα εν τη τετάρτη τάξει των πενταταξίων Διδασκαλείων της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως διδασκόμενα μαθήματα, η εξ εκάστου μαθήματος διδακτέα εν τη τάξει ταύτη ύλη και αι ώραι της διδασκαλίας αυτής καθορίζονται ως εξής:

1) Θρησκευτικά:

Χριστιανική Ηθική μετά παραδειγμάτων εκ της κοινωνικής ζωής, ώρα 1.

2) Ελληνικά:

A') Αρχαία Ελληνικά:

Ανάγνωσις και Ερμηνεία, α') Εκλογών εκ της Πολιτείας του Πλάτωνος, β') εκ του Μάρκου Αυρηλίου, των εις Εαυτόν, γ') Εκλεκτών λυρικών ποιημάτων (Σόλωνος, Τυρταίου κλπ.), δ') Ενός δράματος του Ευριπίδου (Ιφιγένεια η εν Αυλίδι, Ιφιγένεια η εν Ταύροις, Μήδεια, Εκάβη, Φοίνισσαι, Ιππόλυτος),

Ελληνικά Νέα: α') Ανάγνωσις εν ποιητική μεταφράσει εις την δημώδη ενός δράματος του Ευριπίδου, εκ των ανωτέρω, μη διδαχθέντος εις την αρχαίαν, β') Ανάγνωσις εκλεκτών έργων νέων Ελλήνων των ποιητών και

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 208, τχ. A'/30 Σεπτεμβρίου 1927.

λογογράφων και ξένων εν καταλλήλω μεταφράσει, γ') Συνθέσεις ποικίλου περιεχομένου. Μικραΐ πραγματείαι.

Γ'. Γραμματολογία. Γραμματολογικαί γνώσεις σχετικαί προς τα διδασκόμενα αρχαία και νέα Ελληνικά κείμενα, ώραι 6.

3) Ξέναι γλώσσαι.

Γαλλικά.

Ασκήσεις εις το ομιλείν και γράφειν ελεύθερα., η και βασιζόμεναι επί βιβλίων Μεθόδου εγκεκριμένων διά τα γυμνάσια.

Σχετικά διδάγματα εκ της γραμματικής και του Συντακτικού.

Ανάγνωσις και ερμηνεία εκλεκτών πεζών και ποιητικών έργων Γάλλων λογοτεχνών εκ Γαλλικής Χρηστομάθειας εγκεκριμένης διά την δ' τάξιν. των γυμνασίων, ώραι 2.

Γερμανικά η Αγγλικά. Προαιρετικά.

Ασκήσεις των μαθητών εις το ομιλείν, γράφειν και αναγινώσκειν επί τη βάσει αμέσου εποπτικής διδασκαλίας η και καταλλήλων βιβλίων μεθόδων,

Σχετικά διδάγματα εκ της γραμματικής και του Συντακτικού, ώραι 2.

4) Ιστορία: ; Γενική επισκόπησις της εξελίξεως των διαφόρων στοιχείων του Ελληνικού πολιτισμού και των συναφών προς αυτόν ξένων πολιτισμών., ώραι 2;

5) Μαθηματικά:

Κοσμογραφία. Σκοπός της κοσμογραφίας, ουρανός και σχήμα αυτού"· προσδιορισμός της θέσεως των ουρανίων σωμάτων εν τη χώρα, φαινόμενη κίνησις της ουράνιας σφαίρας. Γη. Ήλιος, Σελήνη και οι κυριώτεροι άλλοι πλανήται του ηλιακού πλανητικού συστήματος, εξέτασις του σχήματος, του: μεγέθους και της κινήσεως αυτών, των φαινομένων, τα οποία προκαλούνται εκ της κινήσεων των' προσδιορισμός της Θέσεως ,σημείου τινός επί της επιφανείας της γης· μέτησις του χρόνου' ημερολόγια, κομήται, βολίδες, διάττοντες αστέρες, απλανείς αστέρες, νεφελώματα, διαλυτά και αδιάλυτα. Κοσμογονική Θεωρία του Λαπλάς, ώραι 2.

6) Φυσιογνωστικά :

A'. Βιολογία.

Συστηματική Ζωολογία και Φυτολογία.

Περιγραφή της συνομοταξίας των σπονδυλωτών και εξεύρεσις διά συγκρίσεως των γνωρισμάτων των ομοταξιών και των τάξεων αυτής. Περιγραφή αντιπροσώπων εκ των άλλων συνομοταξιών και διά συγκρίσεως, εύρεσις των γνωρισμάτων αυτών. Μνεία εν εκάστη εξεταζόμενη κατηγορία των σπουδαιότατων 'διά τας χρείας του ανθρώπου ζώων και διαγραφή της γεωγραφικής δια' δόσεως αυτών. Συντομωτάτη επιθεώρησις του συστήματος της ταξινομήσεως επί τη" βάσει των ανθέων και αδρότατη περιγραφή εγχωρίων τινών φανερογάμων φυτών και σποριοφύτων, .

Γεωγραφική διάδοσις των φυτών, ιδία δε των ωφελίμων εγχωρίων και ξένων. Αι εν τω οργανισμω των ζώων και των φυτών τελούμενα., χημικαί διεργασίαι. Φυσιολογία του ανθρώπου, ώραι 2.

Β'. Φυσική.

Ατμομηχαναί. Μηχαναί δι' εκρήξεως. Μαγνητοηλεκτρικαί και Δυναμοηλεκτρικαί μηχαναί. Ηλεκτρικός φωτισμός και κίνησις.

Ηλεκτρικαί εκκενώσεις, σωλήνες Geissler y Croohus. Καθοδικαί ακτίνες, ακτίνες Χ η Boëntgan. Ασύρματος, τηλεγραφία, ώρα 1.

7) Παιδαγωγικά:

α') Ψυχολογία. Το συναισθανεσθαι. Το βούλεσθαι. Εκ δε της παιδαγωγικής ψυχολογίας το εξής: Αρχική φύσις του ατόμου. Ένστικτα. Αξία τούτων εις την σχολικήν ζωήν. Το παιγνίδιον. Νοημοσύνη. Πορεία της πνευματικής αναπτύξεως του παιδός. Παράγοντες έπιδρώντες εις την πνευματικήν ανάπτυξιν του παιδός. Μάθησις και χαρακτηριστικά αυτής- Πνευματική κόπώσις. Πνευματικαί διαφοραί των φύλων. Ατομικότης. Προσωπικότης. Ευφυή και Ανώμαλα παιδία. Κληρονομικότης. Υποβολή και αυθυποβολή. Μέτρησις νοημοσύνης. Κλίμαξ Einet Limor. Σημασία της μετρήσεως νοημοσύνης των μαθητών εις την σχολικήν ζωήν. Αντικειμενική μέτρησις σχολικών ικανοτήτων του παιδός.

Πάντα τα κεφάλαια θα διδάσκωνται μετά παρατηρήσεων και εφαρμογών εις την ζωήν των προτύπων, ώραι 2,

β'); Διδακτική. 1) Ειδική διδακτική πάντων των εν τω δημοτικώ σχολείω διδασκομένων μαθημάτων μετ' άφθονων υποδειγματικών διδασκαλιών υπό του διδάσκοντος το μάθημα τούτο μετά το πέρας της ειδικής διδακτικής εκάστου μαθήματος και 2) Μετά το τέλος της ειδικής Διδακτικής των διαφόρων μαθημάτων, συγκρισις αυτών προς άλλην και συναγωγή του γεν. σκοπού όλων των μαθημάτων και του γενικού κανόνος περί της ύλης, του προγράμματος και της μεθόδου διδασκαλίας, ώραι 4.

8) Γεωπονία και Ζωοτεχνία:

Φυτοκομία, Διάκρισις γαιών, Λιπασματολογία. Φυτοπαθολογία. Πτηνοτροφία. Η διδασκαλία Θα γίνεται εποπτικώς και μετά πρακτικών εφαρμογών εντός και εκτός των Διδασκαλείων, ώραι 2.

9) Υγιεινή:

Σχολική υγιεινή ήτοι: Υγιεινή των διδακτηρίων, υγιεινή των μαθητών. Υγιεινή του διδασκάλου. Υγειονομική υπηρεσία των σχολείων. Σχολικά ύγειονολογικα ιδρύματα. Νοσηλευτική και πρόχειροι βοήθειαι. Πρόχειρον φαρμακείον. Αρχαί παιδοκομίας. Η διδασκαλία θα γίνεται εφ' όσον τούτο είνε δυνατόν, εποπτικώς και μετά πρακτικών ασκήσεων, ώρα 1.

10) Οικιακή Οικονομία:

Κοπτική και ραπτική εν τοις Διδασκαλείοις θηλέων, ώρα 1.

11) Ωδική, ώρα 1.

Εν δε τοις Διδασκαλείοις των αρρένων και εκκλησιαστική μουσική, ώρα 1.

12) Ενόργανος μουσική, ώραι 2.

13) Ιχνογραφία.

Ιχνογράφησις συνθέτων σωμάτων, φυτών και ζώων εκ των φυσικών μετ' εφαρμογής κατά την ιχνογράφησιν τούτων των κανόνων της .προοπτικής. Ιχνογράφησις από μνήμης των εκ του φυσικού ιχνογραφηθέντος επί του πίνακος και του χάρτου. Υδατογραφία, ώραι 2.

14) Χειροτεχνία.

Βιβλιοδετική, συρματοπλεκτική και συνέχισις ξυλοτεχνίας, εν δε τοις Διδασκαλείοις θηλέων ποικιλτική και κεντήματα εγχώρια, ώραι 2,

15) Γυμναστική:

Γυμναστικαί ασκήσεις. Παιδιαί. Αθλητικά αγωνίσματα, Κολύμβησις.

Εθνικοί χοροί. Προσκοπισμός, εν δε τοις Διδασκαλείοις αρρένων και σκοποβολία, ώραι 3.

Άρθρον 2, Τα εν τη τετάρτη τάξει των εξαταξίων Διδασκαλιών της Δημοτικής εκπαιδεύσεως διδασκόμενα μαθήματα, η εξ εκάστου μαθήματος διδακτέα εν τη τάξει ταύτη ύλη και ώραι της διδασκαλίας αυτής καθορίζονται ως εξής:

1) Θρησκευτικά.

Τα διδασκόμενα εν τη γ' τάξει των πενταταξίων Διδασκαλείων, ώραι 2.

2) Ελληνικά:

Τα διδασκόμενα μαθήματα εν τη γ' τάξει των πενταταξίων Διδασκαλείων, ώραι 7,

3) Ξέναι γλώσσαι.

Γαλλικά και προαιρετικώς Γερμανικά η Αγγλικά,

Ως εν τη γ' τάξει των πενταταξίων διδασκαλείων, ώραι 2.

4) Ιστορία:

Ιστορία της Ελλάδος και του πολιτισμού αυτής από της Αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων μέχρι των καθ' ημάς χρόνων. Εν γενικαίς γραμμαίς τα σπουδαιότερα της νεωτέρας Ευρωπαϊκής Ιστορίας, ήτοι η διαμόρφωσις της Νέας Ευρώπης 1453-1648, η απόλυτος μοναρχία εν Ευρώπη 1648-1789, η Αμερικανική και η Γαλλική επανάστασις, η συνταγματική βασιλεία και η αρχή των εθνικοτήτων κατά τον 19ον αιώνα, ο παγκόσμιος πόλεμος. Μείζων έμφασις και τα σχετιζόμενα προς την ιστορίαν του Ελληνικού Έθνους και την ανάπτυξιν του νεωτέρου πολιτισμού, ώραι 2.

5) Μαθηματικά:

Τα διδασκόμενα εν τη γ' τάξει των πενταταξίων διδασκαλείων, ώραι 2,

6) Φυσιογνωστικά :

Τα διδασκόμενα εν τη γ' τάξει των πενταταξίων διδασκαλείων, ώραι 3.

7) Γεωγραφία.

Τα διδασκόμενα εν τη γ' τάξει των πενταταξίων διδασκαλείων, ώραι 2,

8) Σωματολογία τον παιδός και Ψυχολογία.

Α'. Σωματολογία:

Το αναπνευστικόν, κυκλοφοριακόν, και νευρικόν σύστημα. Αισθητήρια ακοής και οράσεως. Πορεία της σωματικής εξελίξεως. Παράγοντες έπιδρώντες εις την σωματικήν εξέλιξιν. Σωματικαί μετρήσεις του παιδός. Γραφικαί παραστάσεις τούτων και ασκήσεις των μαθητών εις αυτάς,

Β') Εκ της ψυχολογίας τα σχετικά προς τα αισθήματα και εξ αυτών ανώτερα νοητικά φαινόμενα ήτοι, περί παραστάσεων, εννοιών, μνήμης, φαντασίας, κρίσεως, συλλογισμών, αφομοιώσεως προσδοκίας και προσοχής, ώραι 2,

9) Γεωπονία και Ζωοτεχνία.

Γενική και ειδική γεωργική, μελισσοκομία, σηροτροφία και οικιακή κτηνοτροφία, ώραι 2.

Εν τοις διδασκαλείοις των θηλέων μελισσοκομία, σηροτροφία και οικιακή κτηνοτροφία, ώρα 1,

Η διδασκαλία των μαθημάτων τούτων δέον να γίνεται εποπτικώς και . μετά σχετικών εφαρμογών εντός και εκτός των Διδασκαλείων.

10) Υγιεινή,

'Ως εν τη γ' τάξει των πενταταξίων Διδασκαλείων, ώρα 1.

11) Οικιακή Οικονομία:

Ως εν τη γ' τάξει των πενταταξίων Διδασκαλείων, ώρα 1.

12) Ωδική:

Εν δε τοις Διδασκαλείοις των αρρένων και εκκλησιαστική μουσική,

ώρα 1.

13. Ενόργανος μουσική, ώραι 2.

14) Ιχνογραφία:

Τα διδασκόμενα εν τη γ' τάξει των πενταταξίων διδασκαλείων, ώραι 2.

15) Χειροτεχνία :

Τα διδασκόμενα εν τη γ' τάξει των πενταταξίων Διδασκαλείων, ώραι 2.

16) Γυμναστική;

Γυμναστικαί ασκήσεις, Παιδιαί, Αθλητικά αγωνίσματα. Κολύμβησις (Volley Ball, Basket Ball, Tennis, Water Ball).

Εθνικοί χοροί. Προσκοπισμός, εν δε τοις Διδασκαλείοις αρρένων και Σκοποβολία, ώραι 3.

Εις τον αυτόν επί της Παιδείαις και Θρησκευμάτων Υπουργόν ανατίθεμεν την δημοσίευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος Διατάγματος.

Εν Ύδρα τη 27 Σεπτεμβρίου 1927 Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ

Ο επί της Παιδείας και των Θρησκευμάτων Υπουργός

Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ

97

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ε' ΤΑΞΕΩΣ ΠΕΝΤΑΤΑΞΙΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΩΝ

(Π. Διάταγμα/25'Ιανουαρίου 1929)

Κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου

Υπουργός Κ. Γόντικας

Περί καθορισμού των διδακτέων μαθημάτων εις τα πεντατάξια διδασκαλεία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Έχοντες υπ' όψει τον νόμον 3182 (αρθρ. 2) προτάσει του επί της Παιδείας και Θρησκευμάτων Υπουργού, στηριζομένην εις την υπ' αριθ. 24 πράξιν του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν:

Άρθρον 1, Τα εν τη πέμπτη τάξει των πενταταξίων και τη έκτη των εξαταξίων διδακτέα μαθήματα καθορίζονται ως εξής:

1. Θρησκευτικά. Ανάγνωσις περικοπών εκ προφητικών βιβλίων της Π. Διαθήκης. Ο Χριστιανικός πολιτισμός. Ωρα 1.

2. Ελληνικά. A') Αρχαία Ελληνικά. Ανάγνωσις και ερμηνεία εκ των Πλάτωνος νόμων η του Γοργίου η Πρωταγόρα, Ώραι 2,

Β') Νέα Ελληνικά. Ανάγνωσις εν καλή Νεοελληνική εμμέτρω κατά προτίμησιν μεταφράσει δύο τουλάχιστον τραγωδιών του Σοφοκλέους και μιας του Αισχύλου.

Ανάγνωσις και ερμηνεία έκ του Ερωτοκρίτου και της θυσίας του Αβραάμ.

Ανάγνωσις έργων νεωτέρων Ελλήνων πεζογράφων και ποιητών και ξένων εν μεταφράσει.

Εκθέσεις ιδεών ποικίλα!, (περιγραφαί, πραγματείαι, αναλύσεις έργων κτλ.).

Ώραι 4.

Γραμματολογία αναλόγως προς τα διδασκόμενα κείμενα.

3. Γενική Παιδαγωγική. Έννοια της Παιδαγωγικής επιστήμης. Έννοια της Γενικής Παιδαγωγικής. Η αγωγή. Ο σκοπός της αγωγής καθόλου. Ο σκοπός της αγωγής των Ελληνοπαίδων. Το δυνατόν και τα όρια της αγωγής,

Αναδημοσιεύεται από την ΕτΚ, αρ. 33, τχ. Α'/29 Ιανουαρίου 1929.

Αι βοηθητικαί επιστήμαι της παιδαγωγικής. Οι .τόποι και η διάρκεια της αγωγής (Οικογένεια, σχολείον, είδη και βαθμίδες σχολείων κ.τ,λ.). Η σωματική αγωγή. Έννοια, σκοπός και αξία της σωματικής αγωγής, Η σωματική αγωγή εν τω δημοτικώ σχολείω, πρακτικαί εφαρμογαί. Η ψυχική αγωγή, έννοια, σκοπός και αξία της ψυχικής αγωγής. Η σχέσις της σωματικής αγωγής προς την ψυχικήν, Η ανάπτυξις της γνώσεως ως μέσου αγωγής, Χαρακτήρ, αξία και κύριοι όροι αναπτύξεως της γνώσεως. Εφαρμογαί εις το δημοτικόν σχολείον. Η μόρφωσις του συναισθήματος ως μέσου αγωγής. Χαρακτήρ, αξία και κύριοι όροι μορφώσεως του συναισθήματος, Έφαρμογαί εις το δημοτικον σχολείον. Η μόρφωσις της βουλήσεως ως μέσον αγωγής. Χαρακτήρ, σκοπός και αξία της μορφώσεως της βουλήσεως. Τρόποι μορφώσεως της βουλήσεως. Η άσκησις και ο εθισμός. Η ενασχόλησις. Η διά της χειρός εργασία. Η επιτήρησις. Η διαταγή. Η τιμωρία. Η αμοιβή. Το κύρος του Παιδαγωγού. Η προς τον παιδαγωγόν αγάπη του τροφίμου. Το παράδειγμα του παιδαγωγού, Η ανατροφή του τροφίμου, Η καλλιέργεια αρετών και η καταπολέμησις αντιστοίχων ελαττωμάτων των τροφίμων, Ο σχολικός βίος και η οργάνωσις αυτού, Η ελευθερία και αυτοτελής εργασία του τροφίμου.

(Σημ, Ευθύς μετά την εξέτασιν εκάστου μορφωτικού της βουλήσεως μέτρου, δέον να ζητώνται αι προσήκουσαι εις το δημοτικον σχολείον εφαρμογαί, να πραγματοποιώνται υπό των δοκίμων εν τοις προτύποις, να παρακολουθώνται τα αποτελέσματα και να συζητώνται εν ταις φροντιστηριακαίς άσκήσεσιν), Ώραι 3.

4. Γενική Διδακτική. Η διδασκαλία της Γενικής Διδακτικής θα αρχίση, αφού προηγουμένως διδαχθώσι τα θεμελιώδη της Γενικής Παιδαγωγικής και δη ευθύς μετά την εξέτασιν του ζητήματος "η ανάπτυξις της γνώσεως ως μέσου αγωγής". Τα κύρια σημεία της Γενικής Διδακτικής θα είνε τα εξής:

Έννοια της Διδακτικής. Βοηθητικαί επιστήμαι της διδακτικής. Η Γερμανική και η Ειδική Διδακτική. Η Παιδαγωγική Διδασκαλία, έννοια και σκοπός αυτής ως μέσου της αγωγής.

Όροι υφ' ους είνε δυνατόν να πραγματοποιηθή ο σκοπός της παιδαγωγικής διδασκαλίας. Η ύλη της διδασκαλίας, ήτοι τα μαθήματα. Η παιδαγωγική αξία εκάστου μαθήματος. Η εκλογή της ύλης. Η διάταξις της ύλης. Το πρόγραμμα της καθ' εκάστην εν τω σχολείω εργασίας. Η μεθοδική ενότης. Η μάθησις από ψυχολογικής και λογικής απόψεως και η διδακτική επεξεργασία της διδακτέας ολης. Μέθοδος της εν τω σχολείω μαθήσεως. Η αξία της μεθόδου. Αι διάφοροι μέθοδοι. Αι μορφαί της διδασκαλίας. Η διδασκαλία εν τοις ολιγοταξίοις και τοις μονοταξίοις δημοτικοίς σχολείοις. Aï σιωπηλαί εν τω σχολείω εργασίαι του μαθητού. Αι κατ' οίκον εργασίαι του μαθητού. Ώραι 2-3.

5. Ειδική Διδακτική και' Πρακτικαί Ασκήσεις.

Ανασκόπησες εφ' όσον είνε ανάγκη των εν τη δ' τάξει εκ της Ειδικής Διδακτικής διδαχθέντων εξ αφορμής των εν τη Γενική Παιδαγωγική και τη Γενική Διδακτικη διδασκομένων.

Υποδειγματικαί διδασκαλίαι υπό του διδάσκοντος την διδακτικήν, ευθύς μετά το πέρας της περί ε'καστον μάθημα διατριβής. Συζήτησις επί εκάστης των υποδειγματικών διδασκαλιών και συναγωγή πορισμάτων. Άφθονοι έπειτα δοκιμαστικαί διδασκαλίαι των μαθητών επί της ύλης του αυτού μαθήματος. Συζητήσεις επί εκάστης διδασκαλίας και συναγωγή πορισμάτων.

Άφθονοι δοκιμαστικαί διδασκαλίαι των μαθητών εις πάντα τα μαθήματα πρώτον εν τω πολυταξίω προτύπω και είτα εν τω. μονοταξίω. Συζητήσεις σχετικαί κατά τα ανωτέρω.

Κατά το τελευταϊον δεκαπενθήμερον του σχολικού έτους οι μαθηταί της τελευταίας τάξεως των πολυταξίων διδασκαλείων εργάζονται ως εάν ήσαν τακτικοί διδάσκαλοι πάσας τας εργασίμους ώρας εν τω μονοταξίω προτύπω και εν πλείοσι μονοταξίοις δημοτικοίς σχολείοις σχηματιζομένοις διά τας ημέρας ταύτας εκ του πολυταξίου προτύπου διακοπτόμενης της διδασκαλίας των άλλων μαθημάτων, Ώραι 10,

6. Ιστορία της Παιδαγωγικής.

Αι περί αγωγής αντιλήψεις και η παιδαγωγική πράξις παρά τοις αρχαίοις Έλλησι και Ρωμαίοις, Αι κυριώτεραι περί αγωγής αντιλήψεις και παιδαγωγικαί ενέργειαι εν τη Δυτική Ευρώπη και τω Έλληνισμώ κατά το μέσον αιώνα. Αι κυριώταται των νεωτέρων παιδαγωγικών αντιλήψεων και προσπαθειών. Ωρα 1,

7. Φροντιστηριακαί Ασκήσεις.

Αύται θα αναφέρωνται εις ζητήματα παιδαγωγικά, διδακτικά και σχετικά προς την εν τω σχολείω δράσιν και τον εν τη κοινωνία βίον του διδασκάλου, θα είνε κατ' εξοχήν συζητήσεις περί του τρόπου καθ' ον πρέπει η θα έπρεπε να διδαχθή μάθημα τι, θα σκοπώσι την άσκησιν των μαθητών εις τον καταρτισμόν μεθοδικών ενοτήτων ωρισμένου εκάστοτε μαθήματος, εις την προσήκουσαν διάταξιν της ύλης, εις την κατανόησιν και εφαρμογήν του επισήμου προγράμματος της διδακτέας ύλης, εις  τον καταρτισμόν προγραμμάτων εβδομαδιαίας εργασίας· διά τα διάφορα δημοτικά σχολεία, μάλιστα δε τα μονοτάξια θα είνε κρίσεις βιβλίων και γνωμών παιδαγωγικών, κοινωνικών η ψυχολογικών. θα αναφέρωνται εις όργάνωσιν σχολικών κοινοτήτων, καταρτισμόν και ο(,ατήρησ..ν σχολικών μουσείων, σχολικών συλλογών, σχολικών κήπων κ.τ.λ., εις πορίσματα μελέτης των μαθητών'επί ώρισμένών ζητημάτων η φαινομένων του σχολικού βίου, της διδασκαλίας κ.τ.λ., της παρακολουθήσεως των αποτελεσμάτων ωρισμένων παιδαγωγικών η διδακτικών μέτρων κ.τ.λ.

Αι διά τας φροντιστηριακάς ασκήσεις ώραι θα λαμβάνωνται εκ των διά

τας πρακτικάς ασκήσεις ωρισμένων δέκα και θα είνε πλείονες των δύο καθ' εβδομάδα.

8. Ιστορία της παρ' ημίν Δημοτικής Εκπαιδεύσεως και η ισχύουσα Νομοθεσία.

Η εκπαίδευσις κατά τους χρόνους της δουλείας., Η εκπαίδευσις του Ελληνικού Κράτους επί Καποδιστρίου. Η δημοτική εκπαίδευσις. και η μόρφώφωσις δημοδιδασκαλων επί Όθωνος και Γεωργίου A'. Ο Νόμος ;ΒΤΜΘ' και οι τροποποιήσαντες αυτόν νόμοι. Η μόρφωσις δημοδιδασκάλων κατά τους νυν ισχύοντας νόμους. Οι ισχύοντες νόμοι περί διοικήσεως της εκπαιδεύσεως (νόμοι 1242 κ,τ.λ.) Ώρα 1, από του Φεβρουαρίου μέχρι τέλους του σχολικού έτους,

9. Πολιτειακή Αγωγή, Ωρα 1.

10. Φυσιογνωστικά. Ποικίλαι πρακτικαί εφαρμογαί των εν ταις προηγουμέναις τάξεσι διδαχθέντων, ιδία άσκησις εις το εκτελείν πειράματα φυσικής και χημείας δι' όσον οίον τε απλουστάτων οργάνων και προχειροτάτων υλικών, Ώρα 1.

11. Γεωπονικά, Καλλιέργεια και διατήρησις του σχολικού κήπου. Ώραι κατά τας εκασταχού ανάγκας.

12. Ιχνογραφία. Εφαρμογή αυστηρά των κανόνων της προοπτικής, Ιχνογράφησις εκ του φυσικού άχρωμος. Ιχνογράφησις έργων χειροτεχνίας, Κρητιδογραφία, Υδατογραφία, Ελαιογραφία, Διακοσμητικόν σχέδιον (ως εφαρμογή, ουχί ως μέσον ιχνογραφικής διδασκαλίας), Ώραι 1.30 (συνεχής),

13. Χειροτεχνία. Συνέχισις των εν ταις προηγουμέναις τάξεσι. διδαχθέντων, ιδία πηλοπλαστική, χαρτοτεχνία αναφερομένη εις τα εκ της γεωμετρίας εν τω Διδασκαλείω και τω δημοτικώ σχολείω διδασκόμενα, ξυλοτεχνία, διά δε τα θήλεα, αντί της ξυλοτεχνίας κοπτική, ραπτική, μαντάρισμα, χειροτεχνήματα. Κατασκευή μέσων αισθητοποιήσεως των εν τω δημοτικώ σχολείω διδασκομένων,

Έκτυποι χάρται επί τη βάσει, τοπογραφικών χαρτών. Εργασίαι επί τη βάσει της Ελληνικής (αρχαίας, μεσαιωνικής και νεωτέρας τέχνης). Ώραι 1,30 (συνεχής):

14. Ωδική και Ενόργανος Μουσική, Η Διδασκαλία θα είναι συνέχισις των εν ταις προηγουμέναις τάξεσι διδαχθέντων, γενομένη πάντοτε επί τη βάσει εγκεκριμένου υπό του Υπουργείου της Παιδείας η των Ωδείων βιβλίου (μεθόδου) και των συναφών βιβλιαρίων ασκήσεως, μέχρι δε της τρίτης το πολύ Θέσεως, εφ' όσον το διδασκόμενον όργανον είνε το τετράχορδον. Άσκησις πολλή εις το έκτελείν και διδάσκειν εν τω δημοτικώ σχολείω και τω διδασκαλείω, άσματα εγκεκριμένα υπό του Υπουργείου της Παιδείας. Ώραι 2-3.

15. Γυμναστική, Γυμναστικαί Ασκήσεις. Παιδιαί, Αγωνιστική. Εθνικοί χοροί. Κολυμβητική. Εν τοις των αρρένων και σκοποβολία. Άσκησις

εις το καταρτίζειν προγράμματα ημερησίας γυμνάσεως διά πάσαν τάξιν δημοτικού σχολείου. Ώραι 3, διαιρούμενα., οπού δυνατόν εις 6 ημίωρα, ώστε να γυμναζωνται καθ' εκάστην οι μαθηταί ανά !ν ήμίωρον. To αυτό γίνεται και εις πάσας τας τάξεις των πολυταξίων διδασκαλείων.

Εις τον αυτόν Υπουργόν επί της Παιδείας κ.λ.π. ανατίθεμεν την δημοσίευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος Διατάγματος,

Εν Αθήναις τη 25 Ιανουαρίου 1929

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ

Ο επί της Παιδείας και Θρησκευμάτων Υπουργός

Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ

98

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΣΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑ

(N. Διάταγμα / 22 Μαρτίου 1929)

Κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου Υπουργός Κ. Γόντικας

[Βλ. το κείμενο του διατάγματος στο A112],

27

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΙΖΑΡΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΚΑΙ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ (ΣΧΟΛΩΝ)